18 Mart 2023 Yılı Çanakkale Deniz zaferimizin 108. Yıl dönümü. Bu haftadan başlamak üzere bu zaferimize aylar kala Yeniçağ Gazetesinde “Çanakkale Savaşında Türk Kadını” konulu araştırma yazısını tefrika olarak siz okuyucularımın beğenisine sunacağım.
Önceki yazılarımızda ifade edildiği gibi “keskin nişancı Türk kadın savaşçıları” imajı ön plana çıkmaktadır. Anzak ve İngiliz askerlerinin ifadesinde ve aktarımında yer alan savaşçı kadınları, gerek sayısal bakımdan gerekse harekat tarzı dikkate alındığında örgütlü ve planlı bir eylemin parçası olarak tanımlamak zordur. Ancak, bu kadınların, kendilerinikamufle edecek şekilde giyinmiş olmaları ve keskin nişancı olarak tanımlanmaları, askeri bir eğitim almış olabilecekleri ihtimalini kuvvetlendirmektedir. Türk kadının Çanakkale savaşı’nda konumu ile ilgili yukarıda yer verdiğimiz bilgilere ulaşan Mete Tunçoku; “Bu örnekler Çanakkale savaşlarında bazı kadın savaşçıların da rol aldığını, bunun bireysel birkaç olaydan çok örgütlü bir eylem olduğu kanısını kuvvetlendirmektedir." yo”umunu yapmaktadır. Ancak, bu yorumu destekliyecek veriler hali hazırda çok sınırlıdır.
Türk kadınının Çanakkale savaşında cephedeki faaliyetlerini açıklık getiren Türk arşiv ve kaynaklarında herhangi bir bilgi almamakla beraber; Çanakkale savaşları ile ilgilki son dönemde yapılan bazı çalışmalarda; kadınların cephede savaştığı bilgisine katkı sağlayabilecek anı ve aktarım düzeyinde örnekler yer almaktadır. Bunlardab biri, Mücahide Hatice Hanım tarafından 20 Mart1926 tarihli Zafer-i Milli gazetesine verilen beyanattır: “İzmir’in Kemalpaşa (Nif) kazasının Ahmetli köyünden Hacı Hallzadeler’denim. Babam merhum Mehmet Efendi’dir. Çanakkale Anafartalar’da 56. Fırkada silahımla muharebelere iştirak ettim. Adım Ahmet idi. Benim kadın olduğumu kimse bilmiyordu. Şarapnel ve kurşunlarda dokuz yerimden yaralandım. Milli muharebelerimize de gönüllü iştirak ettim.
Bir diğeri isw; Çanakkale Savaşı’na Kosava’dan gelen gönüllüler arasında yer alan Zeynep Mido Çavuş’tur. Çanakkale Savaşı’na, GorA-Dragaş’tan katılanların anlattığına göre, biri Gora’dan olmak üzere, Kosava’dan sekiz tabur katılmış; sadece erkekler değil, kadınlar da yer almıştır. Zeynep Mido Çavuş, savaşa bekar olarak katılan şehit düşen Dtagaşlı’lardan biridir.
Çanakkale Savaşı’nda Yardım Kuruluşlarının Faaliyetleri ve Kadınlar
Seferberlik ilan edilmesi üzerine resmi kurumların ve sivil toplum kuruluşlarının teşviki ile Türk halkı Çanakkale Savaşı’na destek vermek için topyekun çalışmıştır. Türk halkı, bu süreçte birlik ve beraberlik içinde, cepheden gelen yaralılara evlerini açmış, cephedeki askerlerin aileleri ve çocukları için yardım yardım kampanyaları düzenlemiştir. Bu kampanyalara helkın her kesiminden kadınlar katılmıştır. Katılanlar arasında Gayrimüslimlerin yer alması önemli bir ayrıntıdır. Bu yardım kampanyalarını düzenleyen ve bu uğurda çalışanların büyük bir kısmını kadınlar oluşturmuştur. Çanakkale Savaş’nda Türk kadını, sağlık, eğitim, yardım faaliyetleri çerçevesinde cephede savaşan Mehmetçiğe maddi ve manevi olarak destek olmuştur. D.edecek
