Anadolu’nun müzik başkenti Kırşehir’de, 1950’li yılların gizli kalmış sanat tarihi gün yüzüne çıkıyor. Bugünün profesyonel sanatçılarına taş çıkaran, ancak hafızalarda sadece isimleri ve tınıları kalan mahalli kadın sanatçılar, o dönemin düğün ve kına gecelerinin vazgeçilmez figürleri olarak anılıyor.
Saray Edasıyla Bir Devir: Udi Sayıbanım
1950’li yılların Kırşehir’inde, hanımlar arasındaki eğlencelerin başrolünde Ahi Evran Mahallesi’nin zarafet timsali ismi Udi Sayıbanım yer alıyordu. Kibar konuşması ve uduna olan hakimiyetiyle tanınan Sayıbanım, sadece bir çalgıcı değil, aynı zamanda o dönemin hanımları için bir ekol kabul ediliyordu. Gece gündüz demeden evlerde kurulan meclislerde udunun tellerine vuran Sayıbanım, Kırşehir’in o dönemki sosyal hayatına estetik bir dokunuş sağlıyordu.
Ritim ve Sesin Ustaları: Kör Şaziye ve Güssün Bacı
Kırşehir’in tarihi sokaklarında yankılanan bir diğer ses ise Büngüldek Mahallesi’nden geliyordu. Def çalmadaki ustalığıyla bilinen "Kör Şaziye" ve "Defçi Güssün Bacı", o günlerin ritmini tutan isimler arasındaydı. "Badi Sabah"tan "İndim Çayır Başına"ya kadar geniş bir repertuvarla hanımları eğlendiren bu isimler, o dönemin en çok aranan sanatçılarıydı. Bugünün imkanlarıyla kıyaslandığında 3 ya da 5 Türk Lirası gibi mütevazı ücretlerle çalışan bu ustalar için günler öncesinden randevu almak gerekiyordu.
Bağbaşı’ndan Çıkmayan Kadın Sesleri
O döneme şahitlik edenlerin en dikkat çektiği noktalardan biri ise Kırşehir’in müzik kaynağı olan Bağbaşı’ndaki Abdal geleneğinde kadın çalgıcının bulunmamasıydı. Erkeklerin hakim olduğu Bağbaşı ekolüne karşılık, mahalle aralarındaki evlerde ve konaklarda ud ve def eşliğinde sanatını icra eden bu kadınlar, Kırşehir’in mahalli müziğinin "hanım eli" değmiş versiyonunu temsil ediyordu. Profesyonel sahneler yerine ev içlerindeki amatör ruhla yapılan bu sanatın, bugünün teknik şartlarının çok ötesinde bir samimiyete sahip olduğu vurgulanıyor.
Bir Dönemin Şahitliği
Günlerini bu nağmelerle geçiren tanıkların anlatımlarına göre, o yıllarda müzik sadece bir eğlence aracı değil, aynı zamanda bir iletişim biçimiydi. Sayıbanım’ın ud taksimleri, Güssün Bacı’nın def vuruşları, Kırşehir’in kültürel dokusunun en saf hallerini barındırıyordu. Bugün sadece hatıralarda yaşayan bu kadın sanatçılar, Kırşehir’in UNESCO Müzik Şehri unvanına giden yolun görünmez kahramanları olarak hafızalardaki yerini koruyor.
