Anadolu topraklarında, sert iklim şartlarına ve kuraklığa meydan okuyan öyle bitkiler vardır ki, dışarıdan bakıldığında sadece dikenli bir çalı gibi görünse de köklerinde ve özünde tam bir şifa deposu barındırır. Bu bitkilerin başında, bozkırın sessiz bekçisi Keven (Geven) gelir. Sadece doğayı erozyondan korumakla kalmayan, aynı zamanda arıcılıktan modern tıbba kadar devasa bir kullanım alanına sahip olan bu bitkiyi mercek altına aldık.
1. KEVEN BİTKİSİ NEDİR VE NERELERDE YETİŞİR?
Keven (Astragalus), baklagiller familyasına ait, çok yıllık, çalı formunda ve genellikle oldukça dikenli bir yaban bitkisidir. Dünyada binlerce, Türkiye’de ise 400’den fazla türü bulunur ve bu türlerin büyük bir kısmı sadece Anadolu'ya özgü (endemik) bitkilerdir.
-
Nerede Yetişir?: Keven, kelimenin tam anlamıyla bir bozkır ve dağ bitkisidir. İç Anadolu (özellikle Kırşehir, Yozgat, Sivas çevresi), Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’nun yüksek rakımlı, kurak, kayalık ve kıraç yamaçlarında çok yoğun şekilde yetişir.
-
Doğal Kalkan: Çok güçlü ve derin bir kök yapısına sahip olduğu için, dik yamaçlarda toprağı tutarak erozyonu önlemede doğanın sunduğu en büyük kalkandır.
2. KEVEN BİTKİSİ NE İŞE YARAR? (FAYDALARI)
Keven, geleneksel Çin tıbbından Anadolu halk hekimliğine kadar yüzyıllardır şifa amaçlı kullanılmaktadır. Bitkinin özellikle kökü ve gövdesinden sızan zamksı özü (Kitre) tam bir ecza deposudur.
-
Bağışıklık Sistemini Tavan Yaptırır: Güçlü bir antioksidandır. Vücudun savunma mekanizmasını güçlendirerek grip, nezle ve enfeksiyonlara karşı korur.
-
Hücreleri Yeniler ve Yaşlanmayı Geciktirir: Son yıllarda yapılan modern tıp araştırmalarında, keven kökünün hücre ömrünü uzatan ve DNA'yı koruyan bileşenlere (telomeraz aktivatörleri) sahip olduğu ortaya çıkmıştır.
-
Kalp ve Damar Dostudur: Kan dolaşımını düzenler, damar tıkanıklıklarını önlemeye yardımcı olur ve kalbi korur.
-
Kitre Gamı (Zamkı) Üretimi: Kevenin bazı türlerinin gövdesine çizik atılarak elde edilen sıvı kuruyunca "Kitre" halini alır. Bu kitre, geleneksel Ebru Sanatında suyun kıvamını artırmak için kullanılır. Ayrıca ilaç ve kozmetik sanayisinde ham maddedir.
-
Kışın Yakacak, Yazın Yem: Eski zamanlarda Anadolu köylüsü, kevenin dikenlerini yakarak sığırlarına besleyici bir yem olarak yedirir; kuruyan çalılarını ise kışın yakacak olarak kullanırdı.
3. KEVEN BALI VAR MI?
Evet, kesinlikle vardır ve dünyanın en kaliteli, en şifalı monofloral (tek çiçek) ballarından biridir!
Yüksek rakımlı dağlarda, hava kirliliğinin ve sanayinin olmadığı temiz yaylalarda arıların haziran ve temmuz aylarında keven çiçeklerinden topladığı nektarla ürettiği bala Keven (Geven) Balı denir.
Keven Balının Özellikleri ve Faydaları:
-
Tadı ve Kıvamı: Kendine has hafif ekşimsi, keskin olmayan, asil bir tadı ve aroması vardır. Rengi genellikle açık sarı berraktır ve geç kristalize olur (şekerlenir).
-
Mide ve Bağırsak İlacıdır: Özellikle mide ülseri, gastrit ve reflü gibi sindirim sistemi rahatsızlığı olanlar için sabah aç karnına tüketildiğinde muhteşem bir koruyucudur.
-
Doğal Enerji Kaynağı: Kronik yorgunluğu yok eder, halsizliğe iyi gelir ve vücuda zindelik kazandırır.
-
Solunum Yolunu Açar: Özellikle kış aylarında yaşanan kronik öksürük, bronşit ve astım semptomlarını hafifletir.
Önemli Not: Dağlarda tamamen organik şartlarda üretilen Keven Balı, sahte ballardan uzak durmak isteyenler ve tam bir şifa kürü arayanlar için bulunmaz bir nimettir.