Sevgili dostlar başlıktan da anlaşılacağı gibi hangisin tarihe gerçekliğe dayanıyor anlamaya çalışacağız.
Termopylae Muharebesi, Ahameniş İmparatorluğu'nun Yunanistan'a İkinci Pers saldırısı sırasında gerçekleşen üç günlük bir muharebedir. Muharebe, Sparta kralı I. Leonidas'ın komutasındaki Grek şehir devletleri ittifakı kuvvetleri ile I. Serhas komutasındaki Pers kuvvetleri arasında cereyan etmiştir. Pers ve Grek kuvvetleri, MÖ 480 yılının Ağustos ya da Eylül ayında, Artemision Deniz Muharebesi'yle aynı günlerde, Ege Denizi sahiline yakın Termopylae Geçidi'nde karşılaşmıştır.
Antik kaynaklarda bir milyondan büyük olduğu öne sürülen bir Pers ordusu Ağustos ayı sonlarında ya da Eylül başlarında Geçit'e ulaşmıştır. Ancak bugün bu rakam fazlasıyla abartılı bulunmaktadır. Günümüz tarihçileri, 100 bin ile 300 bin arasında değişen bir sayıyı kabul etmektedirler.
Bugün neredeyse 300 Spartalı’nın Yüz binlerden oluşan Pers ordusunu yendiğini bilmeyen yok. Bunu nereden öğreniyoruz antik çağ tarihçisi Heredot’tan. Hatta Heredot’a göre Pers ordusunun sayısı 2.600.000 kişi idi.
Grek – Pers Savaşları üzerine birinci el kaynakların hemen hemen tümü Grek kaynaklarıdır. Pers tarihçilerin çalışmalarından hiçbiri günümüze ulaşmadı. Bunun sonucu olarak gerek Grek- Pers Savaşları, gerekse de Persler konusundaki bilgilerimizin "taraflı" olduğunu kabul etmek gerekecektir. Yunan – Pers Savaşları konusunda temel antik kaynak Karyalı tarihçi Herodot 'dur. Sicilyalı tarihçi Diodorus , kısmen Eforus'tan yararlanarak Yunan – Pers Savaşları'yla ilgili bazı bilgileri MÖ 1. yüzyılda kaleme aldığı çalışmasında işlemiştir.
Muharebeyle ilgili olarak Herodot'un anlatıları rengarenk süslemeler ve abartılarla doludur. Bu anlatılar başka kaynaklarca doğrulanmış değildir. Dahası muharebeyle ilgili bir dizi söylenceye kaynak oluşturur. Herodot'un Termopylae ile ilgili anlatıları açık biçimde Sparta "yiğitliğine" övgü şeklindedir.
Heredot’un yazılı kaynaklarda bahsettiği ve Pers ordularının saldırıları sırasında Thermophalae geçidinde orduyu dar geçitten 7 gün geçirmeyen 300 Spartalı’dan bahsedilir. Tezahhur edilmeyecek bir güç olmalı çünkü 2.600.000 kişilik Pers ordusuyla savaşmışlardır. Acaba gerçekten böyle bir savaş yaşanmış mıydı? Milyonlarla ifade edilen birlikler önünde 7 gün boyunca savaşan bu insanlar çok yetenekli savaşçılar olmalıydılar.
Yönetmenliğini Zack Snyder’in yaptığı filmde Gerard Butler Sparta Kralı Leonidas’ı ve Pers Generalini de Patrick Sabongui oynamıştır. 16 Mart 2007 tarihinde vizyona giren film büyük bir ilgiyle karşılanmıştır. Fakat ne yazık ki film tarihçilerden geçerli bir not alamadı. İlber Ortaylı (Berbat bir film), Prof. Dr. Mete Tunçay (Yunan şovenliğini yansıtıyor ve şiddet dolu) ve Dr. Emin Turam (Film asla bir tarihi belgesel olarak değerlendirilemez) film ile ilgili yaptıkları açıklamalarda tarihi gerçeklikten uzak bir yapıt olduğu konusunda hemfikir açıklamalarda bulundular. Çünkü birincisi filmde İran halkı aşağılanmış ve ucube olarak gösterilmişti. İkincisi filmde yer alan tarihi mitler ve karakterler gerçeği yansıtmayacak derecede hayaliydi. Üçüncüsü ise savaştaki Pers askerlerinin tasvirleri “İslami terörist” olarak gösterime sokulmuştu. Yüzleri kapalı ve gerçeklikten uzak. Filmde göstertilen karakterlerin hiçbiri Persepolis kabartmalarında görünen Pers savaşçıları yansıtmamaktaydı.
300 Spartalı hikayesinin gerçekliğini sorgulamak için Antik Yunan hakkında neredeyse her şeyi öğrendiğimiz tarihçi Heredot’a bakmak gerekiyor. Heredot da tabi ki bilimsel gerçekliğine güvenilir bir kaynak değil. 300 Spartalı 2.600.000 kişilik bir orduyu yenebilir mi? Takdiri okuyucuya bırakıyorum.