Kırşehir’in köylerinde ve geleneksel mutfaklarında asırlardır yaşatılan yayık tereyağı kültürü, lezzeti ve doğallığıyla sofraları süslemeye devam ediyor. Kırşehirli üreticiler ve ev hanımlarının tecrübelerine göre, 1 kilogram katıksız yayık tereyağı elde etmek için ortalama 20 ila 25 kilogram tam yağlı yoğurt gerekiyor.
Kırşehir ve çevresinde, özellikle Kaman, Mucur, Çiçekdağı ve Akpınar gibi ilçelerin köylerinde doğal yöntemlerle üretilen yayık tereyağı, hem kıvamı hem de aromasıyla yoğun ilgi görüyor. Bahar ve yaz aylarında mera hayvancılığının yaygınlaşmasıyla birlikte süt verimi artarken, Kırşehirli kadınların ahşap veya elektrikli yayıklarda hazırladığı tereyağları doğallığıyla öne çıkıyor.
KIRŞEHİR MERALARININ SÜTÜ VERİMİ VE LEZZETİ ARTIRIYOR
Kırşehir yöresinde üretilen tereyağlarının lezzet sırrı, hayvanların beslendiği zengin otlaklardan ve süt kalitesinden geliyor.
-
Mera Hayvancılığı Etkisi: Kırşehir’in yaylalarında doğal beslenen büyükbaş ve küçükbaş hayvanların sütünden yapılan yoğurtlar, yüksek yağ oranı sayesinde tereyağı verimini yükseltiyor.
-
Manda ve Koyun Yoğurdu Farkı: Yörede inek yoğurdunun yanı sıra manda veya koyun yoğurdu karıştırılarak yapılan yayıklarda verim daha da artıyor; gereken yoğurt miktarı düşebiliyor.
-
Yan Ürün Yayık Ayranı: Kırşehir mutfağının vazgeçilmezi olan ekşili çorbalar ve soğukluklar için kullanılan doğal yayık ayranı da bu sürecin en değerli yan ürünü olarak elde ediliyor.
Kırşehirli ustalar ve ev hanımları, lezzetli ve tam kıvamında bir tereyağı için yayıklama esnasındaki su sıcaklığına dikkat çekiyor. Yoğurdun ilave edilen ılık suyla ayran kıvamına getirilip çalkalanması, ardından soğuk su (buzlu su) ile toplanması tereyağı taneciklerinin ziyan olmadan bir araya gelmesini sağlıyor.
Doğru derece ve zamanlamayla yapılan yayıklama sayesinde hem yüksek gramajlı tereyağı elde ediliyor hem de Kırşehir sofralarına yakışır lezzet ortaya çıkıyor.